Organische stof en humus

 

Organische stof in het kort:

Chemische samenstelling

: bestaat uit vele duizenden verschillende complexe chemisch-organische verbindingen
Te laag gehalte : drogere grond, matige bodemstructuur
Te hoog gehalte :

hoeft geen probleem te zijn, eventueel mindere draagkracht van de bodem    (koepoten e.d.), of te hoog vochthoudend vermogen (beperking van het aantal werkbare dagen)

Aanwezig in : compost, afgewerkte potgrond, dierlijke mest, overige organische meststoffen, aanvulgrond

 

Organische stof is een van de belangrijke onderdelen van grond. Grond met een goed organische- stof gehalte heeft minder last van droogte en kan water en voedingsstoffen beter aan zich binden, zodat voedingsstoffen minder snel uitspoelen. Vooral op kleigronden zorgt humus/organische stof voor betere structuur en betere bewerkbaarheid. Een ideale (veen) bodem bestaat uit ongeveer  1/3 deel lucht, 1/3 deel water en 1/3 deel  vaste stof. Bij zand en klei zal dit veelal iets minder dan de helft aan vaste delen zijn en het overige water en lucht. Organische stof geeft  ruimte en voedsel voor het leven in de grond. Het leven in de grond maakt door al zijn bewegingen de grond losser.

In het kort het belang van de organische stof in de grond.

  • behuizing voor het bodemleven
  • vindplaats van voedsel voor bodemleven
  • opslagplaats van voedingsstoffen
  • binden van voedingsstoffen
  • vormen en stabiliseren van bodemstructuur
  • vasthouden van vocht in de bodem.

Verbeteren van het organische-stofgehalte

Het organische stof/humusgehalte kan worden verhoogd door:

  • blijvend grasland levert een lichte, langdurige stijging
  • compost aan te voeren, dan wel aanvulgrond te gebruiken die rijk is aan organische stof
  • geregelde organische bemesting.

Humus of organische stof

Organische stof bestaat uit verschillende soorten organische stof. Er is zeer verse organische stof (bijvoorbeeld gewasresten), er is verveende organische stof, en er is humus. Verder zijn er allerlei tussenvormen. Humus is die vorm van organische stof die door het bodemleven uit verse organische stof is gevormd. Het is stabiel materiaal dat meestal een groot deel van de totale hoeveelheid organische stof vormt. Er is zeer stabiele humus, welke honderden jaren in de grond kan overleven, maar er zijn ook vormen die binnen een paar jaar weer mineraliseren.                         

De organische stof in de bodem is samen met een gezond bodemleven verantwoordelijk voor een voortdurend aanleveren van voedingsstoffen naar de plant. Oplosbare humus houdt spoorelementen in de bodemoplossing. Of de organische stof meer humus dan veenachtige organische stof bevat kunnen we afleiden uit het C/N-quo-tiënt. Lees hierover meer in het artikel over stikstof. Lees bij het artikel over ecologische geschiktheid van mest meer over de werking van drijfmest op de bodem.

Laag zuurstofvermogen en organische bemesting

Bij een laag zuurstofvermogen en/of een ruim aandeel sulfidevormende bacteriën moet men voorzichtig zijn met het doseren van organisch materiaal. Vaak is het dan beter om gedurende de eerste jaren minder organische meststoffen en in plaats daarvan zo nodig wat meer minerale meststoffen te gebruiken en de mest niet met mestinjectie toe te passen. Veelal werkt de organische mest onvoldoende, waardoor toch nog slechte groei ontstaat. Vooral het inwerken van vers organisch materiaal, zoals de bovengrondse delen van een groenbemester, vraagt om een ruim aanbod van zuurstof en kan daardoor het zuurstofvermogen van de grond verder verlagen. Het onderploegen van drijfmest of stalmest is in een dergelijk geval al helemaal verkeerd. Er is te weinig zuurstof in de grond om de afbraak- dan wel omzettingsprocessen aan te kunnen. Hierdoor worden zuurstofarme processen in de bodem opgestart (anaërobie). Deze zorgen voor een minder efficiënt gebruik van de mest en de grasgroei wordt erdoor gehinderd.

Bemesting met stalmest en compost

Stalmest is op zich een goede meststof, maar wordt vaak verkeerd gebruikt. Moeten we, bijvoorbeeld bij heraanleg van een weide of bij de teelt van maïs, gehele plant silage GPS etc; de stalmest onderploegen dan kan beter oude, enigszins veraarde stalmest of goed verteerde compost worden gebruikt. Indien de stalmest boven op de grond kan blijven liggen is verse stalmest beter voor het bodemleven. Ook de compost hoeft dan niet te ver zijn uitgerijpt. Liever juist niet, want dan is het voor het bodemleven aantrekkelijk om het langzaamaan de bodem in te halen. Van drijfmest is ook stalmest te maken. Lees hierover bij het artikel over drijfmest.

Tip i.v.m. nieuwe wetgeving

Onder de nieuwe mestwetgeving die vanaf 2006 in zal gaan zal het lastiger worden om percelen door middel van organische stof te verbeteren. Een tip zou kunnen zijn om een eventueel stikstof en fosfaat saldo in 2004 en 2005 te gebruiken voor de aanvoer van extra organisch materiaal. Zeker op land dat vaak als bouwland wordt gebruikt stijgt het organische stofgehalte maar langzaam.

Laatst gewijzigd: 25/06/2017
Koch - Eurolab
Postbus 21
7400 AA DEVENTER
0570-502010
info@eurolab.nl
Sitemap
Bookmark deze pagina
© Copyright 1997-2017, Koch - Eurolab