Calcium in de bodem

 

Hoofdvoedingsstof

Het percentage koolzure kalk (CaCO3) is de zogenaamde vrije kalk in de grond, zoals bijvoorbeeld schelpkalk. Deze koolzure kalk wordt meestal alleen aangetroffen bij een pH-KCI hoger dan 6.3.

Beneden 6.3 is er weinig of geen koolzure kalk aanwezig, behoudens enkele uitzonderingen met schelpkalk. De calciumreserve kan bestaan uit diverse calciumzouten, bijvoorbeeld koolzure kalk (CaCO3) of gips (calciumsulfaat CaSO4). Calcium kan ook gebonden zijn aan kleidelen, klei-humus en/of organische stof. Een veel voorkomend misverstand is dat calcium de pH verhoogt. Alleen basisch werkende stoffen zoals carbonaten, die eventueel aan calcium of magnesium gebonden kunnen zijn, verhogen de pH-waarde van de bodem. Diverse soorten landbouwkalk hebben een basische werking. Een stof als kalkammonsalpeter, die wel calcium bevat, verlaagt de pH zelfs zeer licht.

De structuur driehoek calcium/magnesium:  hype of fictie ?

Met het bepalen van het calcium of magnesiumgehalte wordt door enkele laboratoria de structuurdriehoek opgetuigd.
Teveel magnesium matige potentiele structuur. Daarentegen zou een goede belans tussen calcium en magnesium een goede structuur in het vooruitzicht stellen. Feit of fictie? Het is niet helemaal een fictie want het is al meer dan 50 jaar bekend dat geladen magnesiumdeeltjes (en overigens ook natrium!!) in de bodem zich omringen met waterkristallen. Calcium heeft dit niet. Bij de watersnood uit 1953 werd land werd overstroomd door natrium en magnesiumrijk water. Toen het land weer droog was, waren de effecten dat de grond te zout was om normaal voor akkerbouw en weidebouw te kunnen gebruiken, maar ook was de structuur slecht geworden. In sommige gevallen is door gips op te brengen het evenwicht tussen de  "waterkristaldragers", te weten:  magnesium en natrium en het "drogere" Calcium een beetje verbeterd. De tijd heeft de rest gedaan.  Niet helemaal fictie dus, maar wel een extremere afwijking. Op zwaardere grond kan een goed Calciumgehalte de structuur inderdaad positief beinvloeden. Op zand en zavelgronden is het belang minder groot, is er vaak voldoende calcium aanwezig indien de pH zich op een normaal niveau bevindt.

Analysemethode is van invloed

De structuur wordt beinvloed door aan het bodemcomplex gebonden mineralen zoals onder meer calcium, magnesium, natrium, barium etc. Maar NIET door calcium dat gebonden is in de vorm van zouten zoals gips en vooral calciumcarbonaat. Niet alle analysemethoden maken een scheiding tussen deze verschillende vormen van calcium, magnesium. Hierdoor is het door ons bepaalde calcium (evenals dat van verschillende andere labs)  voor een deel gips, en in ons geval boven een pH van 6 voor een (vaak belangrijk) deel uit calciumcarbonaat. Het is voor ons wel mogelijk om het calciumgehalte te bepalen zonder het calciumcarbonaat er in mee  te bepalen. Dat kan eventueel als optie worden aangevraagd.

Een hype ?

Is het een hype?, een beetje wel. Het wordt vaak voor alle bodems aanbevolen, terwijl hoofdzakelijk de kleigronden er enig baat bij kunnen hebben. Verder wordt niet altijd de juiste analysemethode gekozen voor het Ca en Mg gehalte. Het is komen overwaaien uit o.m. Australie waar andere klimatologische bodemomstandigheden zijn, bovendien blonken de boekjes over de Ca/Mg~doctrine meer uit in marketing, niet altijd gehinderd door kennis van bodemscheikunde.

Andere structuuraspecten

Voor de structuur zijn er ons inziens veel grotere factoren die van invloed zijn, namelijk de (1) biologische en (2) de biochemische bodemsamenstelling en (3) een goed doordachte gesynchroniseerde  mechanisatie.
1. biologisch: het grekrioel van talloze bodemfauna en bodemflora en de groei van wortels in de grond.
2. biochemisch: het voldoende afgerond zijn van bodemprocessen. Is dit niet het geval dan leidt de structuur en de bodembeworteling schade. (zie zuurstof, bepaling zuurstofvermogen).
3. Gesynchroniseerde mechanisatie: het werken met mechanisatie met dezelfde werkgangbreedte waardoor alleen `paden`worden belast. Bij grasland leidt dit tot netto hogere drogestof opbrengst.

als het geen hype zou zijn, is het toch maar een klein deel van het `structuur/verhaal`.

Laatst gewijzigd: 20/10/2015
Koch - Eurolab
Postbus 21
7400 AA DEVENTER
0570-502010
info@eurolab.nl
Sitemap
Bookmark deze pagina
© Copyright 1997-2016, Koch - Eurolab