Aluminium in de bodem (storend element)


Aluminium komt veel voor in bodems, het is een belangrijk on­derdeel van minerale bodemdeeltjes. Klei bestaat hoofdzakelijk uit aluminiumsilicaten. Door verwering kan aluminium in de bodemoplossing terecht komen. Een bo­dem met een normale tot goede verzorging aan meststoffen en een goede structuur in boven- en ondergrond zal in de regel niet te veel actief aluminium bevatten. Vooral de pH speelt een belangrijke rol, des te zuurder de bodem is, des te meer kan aluminium oplosbaar worden en of zich binden aan het kleihumuscomplex. Dat deel van het aluminium dat is geboden aan het klei humus complex wordt  in Koch Eurolab bodemanalyse uitwisselbaar aluminium genoemd. Het aluminium dat via opgeloste humuszuren beschikbaar is en het aluminium dat gemakkelijk beschikbaar is voor wortels van de plant wordt als Aluminium actief benoemd in de Koch Eurolab bodemanalyse.  

Waardoor teveel actief Aluminium?

Teveel "actief aluminium" in de bodem kan komen door enerzijds een lage pH (een bodem die relatief zuur is), anderzijds heeft een slechte bodemstructuur in het bodemprofiel ook invloed op de hoogte van dit cijfer. Daardoor kan het effect van de bodemstructuur en eventuele overige effecten alleen goed worden gezien bij een pH boven ca 5,2. Onder pH 5,2 nemen de waarden snel toe.

Aluminium kan wortels beschadigen

Zodra aluminium wordt opgenomen door een plant kan het de vaten van plantenwortels verstoppen doordat het een verbinding aangaat met bijvoorbeeld pectine dat in de wortels aanwezig is. Hierdoor wordt de opname van water en voedingstoffen beperkt.


links gezonde wortel, rechts een door aluminium verminkte wortel.

Aluminium fixeert Fosfaat en Silicium

Aluminium is evenals ijzer belemmerend voor de opname van fosfaat door de plant. Dit komt door een chemische reactie die met fosfaat wordt aangegaan waarbij fosfaat in een voor de plant onopneembaar fosfaat wordt vastgelegd (fosfaatfixatie). Opneembaar silicium reageert op vergelijkbare wijze en kan ook worden gefixeerd. (silicaatfixatie).

Waarom sommige planten minder last hebben van aluminium

Plantenwortels scheiden diverse stoffen uit. Door deze stoffen worden diverse doelen bereikt waaronder symbiose. Bijvoorbeeld door het uitscheiden voor sommige organismen geschikte voedingsstoffen door de plantenwortel. Ook kan een plantenwortel stoffen uitscheiden waardoor direct of indirect voedingstoffen beter opneembaar worden gemaakt. Nu zijn er ook planten die stoffen (organische anionen)  uitscheiden die het aluminium chemisch fixeren en zo onschadelijk maken voordat het schade in de plantenwortel kan veroorzaken. Zo zijn er planten die gemakkelijker onder meer zure bodems kunnen groeien, bodems die daarmee ook een hogere en agressiever aluminium bevatten.

Totaal Aluminium

In de pakket bodem wordt naast actief aluminium en uitwisselbaar aluminium ook een derde aluminium analyse vermeld, namelijk "totaal" aluminium. Totaal aluminium is een wat verwarrend begrip. Maar het aluminium dat in deze derde analyse is bepaald is het in sterke zuren opgelost aluminium. In de geologische analyse vermelden we ook het (totaal) aluminiumgehalte, maar dat is echt al het aluminium in de grond, ook het aluminium dat is opgesloten in kleimineralen en dat niet in sterke zuren oplosbaar is.
Totaal aluminium is op zich niet schadelijk, het heeft meer een verband met de hoeveelheid èn de soort van kleimineralen in de bodem.

Vormen waarin aluminium in de bodem voorkomt:

In zure grond (een pH beneden 5)  overheerst het simpele driewaardige aluminium ion: Al 3+
In een bijna neutrale grond (pH tussen 6 en 7) overheersen slecht onoplosbare aluminiumhydroxiden waaronder gibbsite  (kristallen van Al(OH)3 )  Daartussen, onder licht zure omstandigheden aluminiumhydroxide ionen  in de vorm van Al(OH)2+.
Bij zeer sterk zure gronden (ruim beneden pH 4) worden kleimineralen wat actiever afgebroken en omgezet naar oplosbaar aluminium.

aluminium bevattende kleimineralen
 
Illiet - (K,H3O)(Al,Mg,Fe2+)2(Si,Al)4O10[(OH)2,(H2O)]
Kaoliniet - Al2Si2O5(OH)4
- Dickiet - Al2Si2O5(OH)4
- Nacriet - Al2Si2O5(OH)4
Halloysiet - Al2Si2O5(OH)4
Odiniet - (Fe3+,Mg,Al,Fe2+,Ti,Mn)2,5(Si,Al)2O5(OH)4

Smectiet
Montmorilloniet - (Na,Ca)0,3(Al,Mg)2Si4O10(OH)2·n(H2O)
Sauconiet - Na0.3Zn3Si3AlO10(OH)2·4(H2O)
Vermiculiet - (Mg,Fe2+,Al)3(Al,Si)4O10(OH)2·4(H2O)2
Pyrofylliet - Al2Si4O10(OH)2
Nontroniet - Na0.3Fe3+2Si3AlO10(OH)2·4(H2O)
Saponiet - (Ca,Na)0,2Mg2Fe2+Si3AlO10(OH)2·4(H2O)

Laatst gewijzigd: 28/06/2017
Koch - Eurolab
Postbus 21
7400 AA DEVENTER
0570-502010
info@eurolab.nl
Sitemap
Bookmark deze pagina
© Copyright 1997-2017, Koch - Eurolab