Radioactiviteit en bodem


Radioactieve of ioniserende straling kan bestaan uit verschillende soorten deeltjes / brokstukjes uit een atoom, die het atoom verlaten en de wijde wereld opzoeken. Alfa, bèta en gammadeeltjes kunnen op hun weg door materie elektronen losmaken uit atomen. In levende cellen kunnen hierdoor veranderingen optreden die een risico kunnen opleveren voor de gezondheid zoals tumoren en genetische afwijkingen. De schade die hierdoor in een cel optreedt kan soms zelf door de cel worden hersteld, maar ook kan celdood of celverandering (celtransformatie) plaatsvinden. Bij celdood is het effect alleen relevant als veel cellen uit een orgaan zijn afgestorven waardoor het orgaan zijn functie verliest. Bij celtransformatie treden veranderingen in de cel op die na vele jaren nog aanleiding kunnen geven tot de vorming van tumoren.

Deze Ioniserende straling is voor een deel afkomstig uit radioactieve stoffen die van nature aanwezig zijn. 
- in de aardkorst (waaronder de bodem)

- komend uit de kosmos

Ook door menselijk toedoen worden radioactieve stoffen aangemaakt, denk aan afval van kerncentrales, en aan kunstmatig vervaardigde radionucliotiden in ziekenhuizen voor medisch gebruik.

Stralingsbronnen

De belangrijkste stralingsbronnen voor de mens zijn in volgorde van belangrijkheid:

Bouwmaterialen (woning)

Buitenlucht / kosmische straling

Aardbodem

Eenheden

Radioactiviteit kent verschillende eenheden waarin het wordt gemeten:

De hoeveelheid straling wordt uitgedrukt in  Bequerel (Bq), het aantal Bq geeft het aantal atoomkernen aan dat per seconde vervalt. 

De dosis straling die wordt afgegeven wordt uitgedrukt in Gray (Gy)

Niet alle straling is echter even schadelijk. Het biologische effect van de dosis wordt uitgedrukt in Sievert (Sv). 10 gray met gammastraling van buitenaf komt bijvoorbeeld overeen met 7 Sv. Het begrip millisievert en nanosievert worden veelvuldig gebruikt en betekent resp. het duizendste en miljardste Sv.

Bodem en straling

in de bodem zijn kalium, thorium en radium de belangrijkste radioactieve elementen: 

tabel: Gemiddelde hoeveelheid straling in Bq per kilo van Nederlandse bodems

  kalium-40 thorium-232 radium-226
Rivierklei 450 40 30
Zeeklei 500 35 25
(dek)zand 250 15 10
duinzand 180 <5 5
veen 200 25 10
löss 550 50 30

Nederland heeft gemiddeld minder straling in tegenstelling tot veel andere Europese landen, zowel in de bodem als in de lucht. De meeste straling komt voor in Zuid-Limburg, de Betuwe, Zeeland en Noord Groningen en Noord Friesland deze hebben veelal een straling van meer dan 35 nS/uur. De zandgebieden in Noord-Overijsel, Zuid Friesland, Oost- Brabant hebben de laagste straling met <15 nSv per uur.

Bijdrage aan radioactiviteit door meststoffen.  Uit champignonmest die geproduceerd is uit onder meer gips kan een hoge straling met radon voorkomen, afhankelijk van het soort gips dat is bijgemengd. Via fosfaatmeststoffen kan uranium aan de bodem worden toegevoegd. Eerder werd uranium verwijderd, dit verwijderen (lees: winnen) van uranium schijnt niet meer lonend te zijn.

Analysepakketten van Koch - Eurolab m.b.t. radioactiviteit:
- meting van de (alfa, bèta en gamma) straling aan allerlei soorten monsters : 
- veldmetingen radioactiviteit 
- meting van de gehaltes aan uranium en andere elementen in diverse soorten monsters.

Laatst gewijzigd: 25/06/2017
Koch - Eurolab
Postbus 21
7400 AA DEVENTER
0570-502010
info@eurolab.nl
Sitemap
Bookmark deze pagina
© Copyright 1997-2017, Koch - Eurolab